KEDİLERDE ALT ÜRİNER SİSTEM HASTALIKLARI AÇISINDAN RİSK OLUŞTURAN STRES FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI
FLUTD Risk Faktörleri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23404034Anahtar Kelimeler:
Kedi, alt üriner sistem hastalıkları, FLUTD, feline idiyopatik sistit, stres faktörleri, anket çalışması, risk faktörleriÖzet
Bu çalışma, kedilerde alt üriner sistem hastalıkları açısından risk oluşturan stres faktörlerini araştırmak amacıyla prospektif, kontrol gruplu, anket tabanlı bir vaka-kontrol çalışması olarak tasarlanmıştır. Çalışma, 01.04.2026–01.09.2026 tarihleri arasında Ankara ilinde bulunan veteriner kliniklerinde yürütülmüş; alt üriner sistem hastalığı tanısı almış 38 kedi hasta grubu, sağlıklı 31 kedi ise kontrol grubu olarak değerlendirmeye alınmıştır. Kırıkkale Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu'nun 25.03.2026 tarih ve 2026/02 sayılı kararı ile onaylanan çalışmada veri toplama aracı olarak Cameron ve arkadaşları (2004) ile Buffington ve arkadaşlarının (2006) MEMO protokolünden uyarlanan, demografik bilgiler, barınma koşulları, sosyal ortam, bakım alışkanlıkları ve sahip profili olmak üzere beş ana kategoride toplam 30 sorudan oluşan bir anket kullanılmıştır. Anket yüz yüze görüşme ve Google Forms platformu aracılığıyla uygulanmıştır. Veriler Jamovi 2.6.17 istatistik yazılımı kullanılarak Pearson Ki-kare testi, Cramer's V, Odds Ratio ve çoklu uyum analizi yöntemleriyle değerlendirilmiştir.
Hasta ve kontrol grupları sahiplenilme yaşı, mevcut yaş, ırk, cinsiyet ve kısırlaştırılma durumu, kilo, evdeki kedi sayısı, beslenme şekli, yaşam alanı, günlük rutin düzeni ve mizaç özellikleri gibi pek çok değişken bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir. Bununla birlikte bazı değişkenlerde dikkat çekici bulgular elde edilmiştir. Kum kabı temizleme sıklığı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmış (p=0,022; Cramer's V=0,407); özellikle akıllı kedi tuvaleti kullanımının yalnızca hasta grubunda bildirilmesi dikkat çekmiştir. Son altı ayda en az bir klinik veya davranışsal problem yaşama durumu hasta grubunda anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuş (p=0,045; OR=3,04); idrar yaparken miyavlama (p=0,019) ve saklanma davranışı (p=0,034) hasta grubunda istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha sık bildirilmiştir. Çoklu uyum analizi bulguları, hasta ve kontrol gruplarının tamamen ayrışmış iki profil oluşturmadığını; ancak klinik belirti bildirimi ve davranışsal yanıtlarla ilişkili kategorilerin hasta grubuna daha yakın konumlandığını ortaya koymuştur.
Bu bulgular, kedilerde alt üriner sistem hastalıklarının değerlendirilmesinde yalnızca klinik belirtilerin değil; ev ortamı koşulları, bakım alışkanlıkları, davranışsal yanıtlar ve stresle ilişkili faktörlerin birlikte ele alınmasının büyük önem taşıdığını göstermektedir.
Referanslar
Buffington, C. A. T. (2002). External and internal influences on disease risk in cats. Journal of the American Veterinary Medical Association, 220(7), 994–1002. https://doi.org/10.2460/javma.2002.220.994
Caudron, M., Laroche, P., Bazin, I., & Desmarchelier, M. (2025). Association between behavioral factors and recurrence rate in cats with feline "idiopathic" cystitis. Journal of Veterinary Behavior, 78, 90–96. https://doi.org/10.1016/j.jveb.2025.02.005
Gerber, B., Eichenberger, S., & Reusch, C. E. (2008). Guarded long-term prognosis in male cats with urethral obstruction. Journal of Feline Medicine and Surgery, 10(1), 16–23.
Markwell, P. J., Buffington, C. A., Chew, D. J., Kendall, M. S., Harte, J. G., & DiBartola, S. P. (1999). Clinical evaluation of commercially available urinary acidification diets in the management of idiopathic cystitis in cats. Journal of the American Veterinary Medical Association, 214(3), 361–365.
Nazif, O., Teichman, J. M., & Gebhart, G. F. (2007). Neural upregulation in interstitial cystitis. Urology, 69(4), S24–S33.
Osborne, C. A., Kruger, J. M., Lulich, J. P., & Polzin, D. J. (1999). Feline urologic syndrome, feline lower urinary tract disease, feline interstitial cystitis: What's in a name? Journal of the American Veterinary Medical Association, 214(10), 1470–1480.
Osborne, C. A., Kruger, J. M., Lulich, J. P., & ark. (1996). Feline lower urinary tract diseases. In S. J. Ettinger & E. C. Feldman (Eds.), Textbook of Veterinary Internal Medicine. WB Saunders.
Overall, K. L. (2013). Manual of clinical behavioral medicine for dogs and cats. Elsevier Mosby.
Parsons, C. L., Boychuk, D., Jones, S., Hurst, R., & Callahan, H. (1990). Bladder surface glycosaminoglycans: An epithelial permeability barrier. Journal of Urology, 143(1), 139–142.
Reche, A., & Buffington, C. A. (1998). Increased tyrosine hydroxylase immunoreactivity in the locus coeruleus of cats with idiopathic cystitis. Journal of Urology, 159(3), 1045–1048.
Rochlitz, I. (2005). A review of the housing requirements of domestic cats (Felis silvestris catus) kept in the home. Applied Animal Behaviour Science, 93(1–2), 97–109.
Segev, G., Livne, H., Ranen, E., & Lavy, E. (2011). Urethral obstruction in cats: Predisposing factors, clinical, clinicopathological characteristics and prognosis. Journal of Feline Medicine and Surgery, 13(2), 101–108.
Slovak, J. E., & Foster, T. E. (2021). Evaluation of whisker stress in cats. Journal of Feline Medicine and Surgery, 23(4), 389–392.
Grant, D. C. (2010). Effect of water source on intake and urine concentration in healthy cats. Journal of Feline Medicine and Surgery, 12(6), 431–434.
Greenacre, M. (2017). Correspondence analysis in practice (3rd ed.). CRC Press.
Greenacre, M., & Hastie, T. (1987). The geometric interpretation of correspondence analysis. Journal of the American Statistical Association, 82(398), 437–447.
Gunn-Moore, D. A. (2003). Feline lower urinary tract disease. Journal of Feline Medicine and Surgery, 5(2), 133–138. https://doi.org/10.1016/S1098-612X(02)00129-8
Gülersoy, E., & Maden, M. (2022). Kedilerin intersitisyel sistitisi - Pandora sendromu: Geleneksel derleme. Türkiye Klinikleri Veteriner Bilimleri Dergisi, 13(1), 20–29. https://doi.org/10.5336/vetsci.2021-8300
Hatala, P., Sebők, C., Mackei, M., Kárpáti, K., Gálfi, P., Neogrády, Z., & Mátis, G. (2023). Molecular effects of intermittent stress on primary feline urothelial cell culture as an in vitro model of feline idiopathic cystitis. Frontiers in Veterinary Science, 10, 1258375. https://doi.org/10.3389/fvets.2023.1258375
He, C., Fan, K., Hao, Z., Tang, N., Li, G., & Wang, S. (2022). Prevalence, risk factors, pathophysiology, potential biomarkers and management of feline idiopathic cystitis: An update review. Frontiers in Veterinary Science, 9, Article 900847. https://doi.org/10.3389/fvets.2022.900847
Herron, M. A. (1972). The effect of prepubertal castration on the penile urethra of the cat. Journal of the American Veterinary Medical Association, 160(2), 208–211.
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Serkal Gazyağcı, Niğmet Tarhan İPEK
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
